|
ŁAWSZOWA
Położenie
Wieś Ławszowa położona jest w północno-zachodniej części województwa dolnośląskiego, w powiecie bolesławieckim, w gminie Osiecznica. Ławszowa jest drugą, co do wielkości wsią w gminie, jej powierzchnia wynosi 7456,75 ha,. Wyróżnia się znacznym zalesieniem, obszary leśne zajmują tu 6865,85 ha
Historia
Wieś została założona w XIII wieku na prawie niemieckim pod nazwą Lorenzdorf. Określenie etymologiczne oznacza wieś Wawrzyńca (łac. odpowiednik naszego imienia Wawrzyniec, był założycielem wsi, który to u księcia uzyskał zgodę na lokalizację na prawie niemieckim. Pierwsze wzmianki pochodzą z 1233 roku- wieś Ławszowa wymieniona jest w dokumencie lokacyjnym miasta Nowogrodziec .W tym okresie wieś liczyła łącznie z osadnikami oraz chłopami poddanymi około 300 osób. Pierwotnie Ławszowa zbudowana była na prawym brzegu Kwisy, dopiero w XVII w. protestanci założyli osadę po drugiej, lewej stronie rzeki którą nazwali Schöndorf. Przed wiekami Ławszowa była ważnym ośrodkiem hutnictwa i garncarstwa.
Hutnictwo żelaza bazowało na miejscowych rudach łąkowych (bagiennych), paliwie, jakim było drewno przetworzone na węgiel drzewny oraz rzece, która dawała napęd maszynom i urządzeniom np. miechowi. Rudę pozyskiwano metodą odkrywkową. Pod darnią znajdowano złoże rudy żelaza o grubości 25-40 cm. Urobek płukano w kałużach wody, która pojawiała się w wyrobisku ,po czym uzyskiwano z niego w piecach hutniczych surówkę. Kużnicę w Ławszowej wybudowali w XVI w właściciele zamku kliczkowskiego, Rochenbergowie. Najlepszy okres przypadł na XVI i XVII w. W okresie wojny 30-letniej zakłady hutnicze doznały olbrzymich zniszczeń i ich znaczenie w gospodarce zaczęło maleć. W połowie XVIII w. próby wyciągnięcia hutnictwa z kryzysu podjął się Abraham Dawid Werner, ojciec słynnego geologa Abrahama Gotloba Wernera. W latach 1757-1758 pod jego kierunkiem wybudowano w Ławszowej wielki piec. W 1847r. była to już nowoczesna, jak na owe czasy huta żelaza. W 1878r. uruchomiono odlewnię żeliwa, emaliernię oraz zakład mechaniczny. Rozrastający się zakład hutniczy a później emaliernia wchłonęły w 1869 r. piece i stalownie osiecznickie. W owym czasie huta ławszowska zatrudniała ponad 200 osób i stanowiła ważne źródło utrzymania dla okolicznych mieszkańców
Wieś w przeszłości była praktycznie samowystarczalna. Funkcjonowały drobne przedsiębiorstwa, głównie branży spożywczej, przetwarzające płody rolne. Mieszkańcy w produkty codziennego użytku zaopatrywali się w dobrze rozwiniętej sieci sklepów. Zapotrzebowanie na usługi zaspokajali rzemieślnicy różnej specjalności. Liczne gospody i zajazdy były miejscem spotkań i rozrywki mieszkańców. Bieżące sprawy administracyjne załatwiał sołtys stojący na czele wiejskiego samorządu.
W połowie XIX wieś należała do hr. Solmsa-Barutha, który mieszkał w Kliczkowie. Wówczas Ławszowej były dwa folwarki, młyn wodny, tartak, piec hutniczy, fabryka papieru, działało 3 bednarzy, 8 blacharzy we wsi czynna była introligatornia, pracowała kuźnia gwoździ z 12 stanowiskami pracy, które korzystały z 3 do 6 palenisk. Było też 8-12 garncarni oraz czynna kuźnia z wielkimi kowadłami i bielarnie.Znajdowało się też kilka sklepów, głównie spożywczych, piekarnia, zakłady krawieckie, szewc, dwie ubojnie i rzeźnie. Na Kwisie w okolicy wsi działał młyn wodny. Dnia 1 kwietnia 1860 r. otwarto urząd pocztowy, a 16 września 1890 r. uruchomiono telegraf. 25 listopada 1902 r. oddane do użytkowania zostało połączenie kolejowe z Zebrzydową, a następnie od 1 listopada 1904 r. ze Świętoszowem i dalej z Żaganiem. Stacja kolejowa budowana była równocześnie z torami i razem oddana do użytku. Ławszowa posiadała też własny pieniądz zastępczy. W 1885 roku wieś zamieszkiwało 1094 osób.
Kościół
Parafię erygowano 31.01.1988r.Obecny murowany wzniesiony został w 1823 r. Odnawiany w latach 1949-1950, 1958-1961 i 1987-1988.
Kościół w Ławszowej (prawobrzeżnej, bo lewobrzeżnej jeszcze nie było) stał tu już od dawnych czasów. W 1376 roku była o nim pierwsza wzmianka, a więc powstał już dużo wcześniej. Później był kilkakrotnie palony i niszczony, m.in. podczas wojen husyckich. W roku 1768 kościół doszczętnie się spalił. W drugiej połowie XVII w. na łużyckim, lewym brzegu Kwisy za pozwoleniem elektorów saskich- ewangelików wybudowany został kościół w Schöndorf.. Jego budowę rozpoczęto w maju 1657 r. Pracowano z tak wielką gorliwością, że cały kościół był gotowy już w 20 tygodniu. Uroczyste poświęcenie miało miejsce dopiero w niedzielę po świętach wielkanocnych 1658 r.
Z początkiem XIX stulecia kościół ten-który z panującej wówczas biedy był budowany z drewna- na tyle groził zawaleniem, ze zmusiło to ewangelickich mieszkańców do postawienia w jego miejsce nowego masywnego kościoła w stylu klasycystycznym. W 1823 roku nastąpiło uroczyste otwarcie murowanej świątyni, która wkrótce została wzbogacona o nowe organy z klasycystycznym prospektem oraz w tym samym stylu empory.
W roku 1922 na wieży zawisły dwa dzwony. Na obu widnieją rymowane napisy:
DIE LEBENDEN RUF
ICH ZUR ANDACHT HERZU
i na drugim mniejszym:
MENSCHEN KOMMEN UND GEHENN
GOTT BLEIBT BESTEHEN
co oznacza po polsku:
PRZYWOŁUJĘ TU ŻYWYCH NA NABOŻEŃSTWO
LUDZIE PRZYCHODZĄ I ODCHODZĄ
BÓG POZOSTAJE WIECZNIE.
Obecnie jako jedyny w Ławszowej kościół ten służy polskim mieszkańcom wsi – katolikom. Były, więc przez pewien czas dwa kościoły w Ławszowej, po lewej stronie Kwisy protestancki, po prawej katolicki.
Księża po 1945 roku:
Ks. Bolesław Orłowski,ks. Karol Kwaśniewski, ks.Władysław Szukała,ks. Roman Kruk, ks. Włodzimierz Kupczak, ks. Mieczysław Jackowiak, ks. Zbigniew Dyl, ks. Stanisław Jachymczyk, ks. Franciszek Modrzyński.
Powałania duchowne po 1945 roku:
Ks. Artur Furman, ks. Janusz Pałka, s.Halina Kędzior, s.Marta Mielnicka.
Aktualne dane.
Liczba mieszkańców: 1200 z tego 750 w Ławszowej i 450 w Przejęsławiu.
Odpust:
Wspomnienie Niepokalanego Serca NMP
Wieczysta adoracja: 18 luty
Porządek Mszy św. w dni powszednie 1800 (porządek zimowy 1600)
W niedziele: 830 i 1100 ( w Przejesławiu 945)
Cmentarze: komunalny z domem pogrzebowym przy kosciele w Ławszowej i komunalny z domem pogrzebowym w Przejęsławiu.
Inne kościoły i kaplice. Przejęsław kaplica pw. Miłosierdzia Bożego.
Kapłani parafii
Proboszcz: Ks. Franciszek Modrzyński ur.20.01.1953r. Chełmno, mgr w. 17.05.1980.Wrocław.
|
